Gerekçe

      Çocuklar ve gençler günlük gazeteler tarafından çok önemsenmezler. Haber konusu olduklarında ise, haberlerin özellikle gençleri olumsuz bir şekilde, çocukları ise ya gülünecek ya da onları birer kurban olarak gösterecek şekilde ele aldığı rahatlıkla söylenebilir. Çocuklara ve gençlere özgü özel günlerde bile basının çocukların ve gençlerin ne düşündüklerine ve haklarına yer vermediği bilinmektedir¹.

      Medya hakkındaki şikayetler ve tepkiler Türkiye’nin hemen her yerinden ve her kesiminden gelmektedir. Aşağıdaki alıntılardan da görülebileceği üzere, anne babalar çoğu zaman endişelenseler de ne yapacaklarını bilememekte, çocuklar ve gençler de rahatsızlıklarını dile getirseler de medyaya yönelik ne okulda ne de okul dışında çalışma yürütememektedirler. Bu nedenlerle okullarda medya okur yazarlığı çalışmaları yapılması çok yararlı olacaktır. Bu çalışmalar yeni müfredat ve öğrenci-merkezli yaklaşımlara özellikle uygundur.

… bizler anne babalar olarak çocuklarımızı nasıl koruyalım? Evde mani olsak bu oyunları internet cafelerde oynama şansları var. Biz evde olduğumuz zaman mani olsak, evde olmadığımız zaman bu çocuklar ekranlar ne veriyorlarsa onunla karşıya karşıyalar. Ben bu konuda kendimi son derece çok çaresiz ve aciz hissediyorum. (Okur mektubu, Dünden Bugüne Tercüman, 29.7.2005)

Ben haberlerdeki kötü haberleri hiç sevmiyorum, kötü haberlerin kaldırılmasını istiyorum. O haberler insanın içini karartıyor. Onun yüzünden haberleri izleyemiyorum, çok şiddet ve dehşet var. (5. Sınıf öğrencisi, Karşıyaka/İzmir²)

Projenin özeti

      Öğrencilere projenin amacı anlatılacak ve günlük gazeteleri ve isterlerse dergileri takip etmeleri ve kendi yaşlarındaki çocuklar veya gençler hakkındaki haberleri yakından incelemeleri önerilecektir. Basını takip ederken hem beğenmedikleri, hem de beğendikleri haberleri toplamaları istenecektir. Öğrencilere kullanabilecekleri iki sayfalık bir yönerge verilerek yapacakları inceleme hakkında çocuk haklarına dayalı bir kavramsal çerçeveye sahip olmaları sağlanacaktır. Öğrencilerin bu kavramsal çerçeve dışında yapacakları çalışmaları öğretmenleri ile veya kendi başlarına yönlendirmeleri beklenmektedir. Bu sayede öğrencilerin yaratıcılıkları öne çıkabilecek ve çalışmayı kendi fikirleri ile yönlendirdikleri için projeyi daha çok sahipleneceklerdir. Öğrencilere yaptıkları çalışmaları isterlerse yaşıtları ile paylaşabilecekleri ve böyle çalışmalar yapmak isteyen başka öğrenciler için bir kılavuz hazırlayabilecekleri de iletilecektir. Bu bağlamda araştırmada öğrencinin kendi isteği ve sürekli katılımı esastır.

Projeye katılacak okullar ve öğrenciler

      Projeye öncelikle İstanbul’daki ilköğretim okullarından (devlet ve özel) öğrenciler katılacaktır. Proje 5., 6. ve 7. sınıflar için özellikle uygundur. Okul yönetimi uygun olduğunu düşünüyorsa, 4. sınıflar da projede yer alabilir. Projenin hangi sınıflarda veya kaç şubede gerçekleşeceğine okul yönetimi karar verecektir. Projeye katılmak isteyen İstanbul dışındaki ilköğretim okulları için proje web sitesi aracılığı ile katılım öngörülmektedir.

Projenin süresi

• Proje Mayıs 2006 sonuna dek sürecektir.
• Proje çalışmaları okullar kapalıyken proje web sitesinden sürdürülebilecektir.
• Proje web sitesi en az 18 ay boyunca çalışır ve güncellenir durumda olacaktır.

Projenin adımları

1. Proje hakkında okul yönetimi, rehberlik servisi ve ilgilenebilecek öğretmenler (özellikle sosyal bilgiler öğretmenleri) ile görüşme;
2. Projenin hangi sınıflarda veya kaç şubede gerçekleşeceğine okul yönetimi tarafından saptanması;
3. Projede çalışmak isteyen öğretmenlerin kendi isteklerine dayanarak belirlenmesi;
4. Projede çalışacak öğretmen sayısı birden fazla ise, bir öğretmenin “bağlantı kişisi” olarak görev alması;
5. Projenin saptanmış sınıflardaki öğrencilere anlatılması;
6. Proje web sitesi Aralık ayı sonundan başlayarak çalışır ve güncellenir durumda olacaktır. [Web sitesinde geçmişte (1998 – 2005) yayımlanmış ve değişik şekillerde çocuk hakları, basın ilkeleri, bilimsel ölçütler ile çelişen veya çocuklar ve gençleri yanlış yansıtan haberlerden oluşan bir arşiv de bulunacaktır. Web sitesinde dünyadaki benzer çalışmalara ilişkin bilgiler ve bağlantılar da bulunacaktır. Web sitesinde bulunacak ve kaynak görevi görecek yayınlar ve bağlantılar web sitesine aralıklı olarak yerleştirilecek ve öğrencilerin yaratıcılıklarını öne çıkarmalarına öncelik verilecektir.]
7. Okullardaki çalışmaların başlamasının hemen ardından iki haftada bir çıkacak, e-posta ile dağıtılacak “Basını İzliyoruz” adlı e-bültenin yayımlanmaya başlaması ve öğrencilerin bu bültene yazmak ve dağıtmak için teşvik edilmesi;
8. Okullarda süren çalışmalara katılan öğretmenlerin ve öğrencilerin üye olabileceği bir yahoogroup kurulması;
9. Ürün vermeye başlayan çalışmaları olan öğrencilerin uygun olduğu durumlarda benzer çalışmalar yapan yurt dışı okullar ile bağlantılar kurması;

Proje ürünleri

1. Bir medya okur yazarlığı web sitesi.
2. Web sitesinde bulunacak 1998’ten proje dönemine dek yayımlanmış ve değişik şekillerde çocuk hakları, basın ilkeleri, bilimsel ölçütler ile çelişen veya çocuklar ile gençleri yanlış yansıtan haberlerden oluşan bir arşiv.
3. Kısa belgesel. Bu belgesel benzer çalışmalarda kullanılmak üzere hazırlanacaktır.

Projenin mali kaynakları

Proje Unicef tarafından desteklenmektedir. Projeye katılacak okullar ve öğrencilerden projede yer almak dışında bir katkı beklenmemektedir. Projede herhangi bir ticari öğe bulunmamaktadır.

¹ Serdar M. Değirmencioğlu, Ömer Şirin ve Elif Eda Tartar (2003) Çocuk Hakları Açısından 23 Nisan: Bir Basin Analizi (2001-2002). IV. Çocuk Kültürü Kongresi, Ankara Üniversitesi.

² Serdar M. Değirmencioğlu (2005) Sesimi Duyun: Benim de Sesim Var. Ankara: Kök Yayıncılık