21. Yuzyilin basari biliminin yeni teknolojisi olarak ortaya cikan NLP teknigi, bireyin istediklerini elde etmesine imkan veren bir dusunce, uygulama ve davranis tarzi olarak tanimlanmaktadir.

Ingilizce “Noro Linguistic Programming”in bas harflerinden olusan NLP tekniginin temeli, duyu organlarimizla algiladigimiz mesajlarin beynimizde islenerek, bizlerin davranislarina yon vermesine dayanmaktadir.

Noro Linguistik Program , Turkce ifade ile beyin dilini programlama olarak aciklanan bu teknik ilk olarak 1972 yilinda California Universitesinde dil bilimci ogretim uyesi olan John Grinder ile ayni universitenin psikoloji bolumunden Richard Bandler tarafindan gelistirilmistir. Ulkemizde de yeni baslayan bu bilim dali, bilinen tum sorunlarin ustesinden gelebilecek kesin ve kolayca uygulanabilir bir zihni kontrol altina alma metodudur. Bu teknik ile bir cok insanin zihninde yapacaklarina ve isteklerine odaklanarak daha verimli ve basarili olabilecegi anlatilmak istenmektedir.

NLP nin Tanimi, Amaci ve Unsurlari

Neuro (noro)-Linguistic (Linguistik)- Programming (Programlama); bir diger ifade ile beyin dilini programlama (BDP) olarak tanimlanan NLP teknigi, insanlari anlamak ve etkilemek icin olusturulan psikolojik yetiler olup, insanlarin nasil daha mukemmel performans gosterdiklerini inceleyerek kisinin bildiklerinden daha fazla esneklik, yaraticilik ve daha fazla ozgur davranislar kazanmasina yol acan ve kisiye basariya ulasmada firsatlar saglayan bir tekniktir.

NLP nin ozu, bireyin yasam kalitesini arttirmak, onu olumlu, ulasilabilir, gercekci, kendine ve baskalarina faydali, iyi yapilanmis, dengeli, hedef ve amaclarinin catisini kurmus bir insan haline getirmek ve harekete gecirmektir. Bunun icin insanlarin daha etkili iletisim kurmasina yardimci olarak, kisisel ve kisiler arasi mukemmelligi yakalama amacindadir. Herhangi birinin iletisim, terapi, kisisel gelisim, basari ve zihinsel kontrol alanlarinda basarili ve guclu olmasini saglar.

NLP nin icerdigi uc kelimeyi aciklayacak olursak, NLP hakkinda daha iyi bilgi sahibi olabiliriz.

Noro: Ortaya koydugumuz her davranis ve dusuncenin kaynagi sinir sistemimizdir. Sinir sisteminin temeli ise bes duyudur. Her insan dunyayi farkli bicimde algilar. Bir deneyimi tanimlarken neler gordugumuz, neleri hissettigimiz, neleri tattigimiz ve hangi kokulari duydugumuz anlatilir. Kisaca bu kavram ile dusunmeye ve algilamaya, yani herhangi bir davranisin temelini olusturan beyinsel sureclere ve sinir sistemine gonderme yapilmaktadir.

Dil: Duyu organlarimizla aldigimiz mesajlar sinir sistemi icin bir dil teskil etmekte ve deneyimlerimizi sozcuk, kelime ve sesle anlamlandirmaktayiz. Burada konustugumuz dil degil, dusunceyi ifade seklimiz anlatilmak istenmektedir. Dil olmadan dusunceyi zihinde canlandiramayiz ve onu ifade edemeyiz. Cevremizdeki insanlarla iletisimimizi dil saglar. Kendi ic iletisimimizle de dili kullaniriz. Dolayisiyla dusuncelerimizi ve deneyimlerimizi aciklamak icin bir dil sistemine ihtiyacimiz bulunmaktadir.

Programlama : Her davranis bir tur yapi ve kalip icinde olusmaktadir. Sahip oldugumuz duygu, dusunce ve davranislar bu programa gore anlam kazanmaktadir. Konusuyoruz, yuruyoruz, guluyoruz, anliyoruz, dusunuyoruz, ortaya sonuclar koyuyoruz. Bunlarin hepsi bir program dahilinde olmaktadir. Aynen bilgisayar gibi. Boylece degistirmek istedigimiz davranislar, duygularimiz veya inanclarimiz icin aynen bir bilgisayar gibi beynimizdeki dusunceleri programlayabiliriz.

NLP Ilkeleriyle Dusunme Ve Insan Beyninin Programlanmasi

Beyin, butun dusunsel faaliyetlerin merkezidir. Ancak onu yeterince tanimamaktayiz . Beynimizin ancak %1 ini kullanmakta oldugumuz soylenmektedir. Beyin, diger organlarimizi yonettigi gibi kendisini de yonetir. Bedendeki diger organlardan farkli olarak beyin kendi kendine ogrenen bir sistemdir.

Beyin iki yarim kureden olusmaktadir. Yarim kureler birbirinden farkli fonksiyonlari gerceklestirir. Sag beyin hayal gucu, resim, muzik veya duyular gibi fonksiyonlari yaparken, sol beyin daha cok matematik, dil veya mantik gibi islevleri yerine getirir. Sag beyin yaraticiligin, sol beyin mantigin merkezidir. Cogumuzda bir yarim kure daha baskindir. Ancak her iki yarim kure de fiziksel olarak birbirine baglidir. Gunumuz kulturunde sol beyin agirlikli ogrenme tarzi dogal yeteneklerimize ket vurmaktadir. Pratikte beynimizin iki tarafini da kullanmamiz gerekmektedir. Suphesiz beynimizin iki tarafini da zaman zaman kullanmaktayiz. Ancak burada soz konusu olan, her iki tarafin da kendi gorevlerini digerinden daha iyi yapmasidir. Bir diger ifadeyle birisi digerine gore daha baskin olabilir. Ornegin cogu yonetici, yaratici sag beyninden cok, mantikli, ardisik dusunmeye yatkin sol beynini kullanmaya egilimlidir. Bunun anlami, istedigimiz seyleri gerceklestirebilmek icin beynimizin her iki tarafini da kullanmamiz gerektigidir.

Beynin programlanmasi, ne istedigine yonelik olarak kisinin yurekten inanmasi ve beyninin iki tarafini da kullanmasina imkan tanir. Ornegin sabah erken saatte uyanmak istedigimizde ve hatta calar saatimizi kurdugumuzda, saat calmadan birkac dakika once uyandigimiz olmustur. Bir diger ifade ile uyanmak istedigimiz saate gore beynimizi programlamisizdir. Bu gorusten yola cikarak NLP teknigine gore basariya ulasmak icin beynimizi programlamak mumkundur. Bunun icin oncelikle yapilmasi gereken sey, varilacak hedefe ulasabilecegine bireyin kendisinin inanmasi ve beynimizin her iki tarafinin da kullanilmasina imkan taninmasidir.

Kisisel yasamda veya meslek yasamimizda basarili olmak istiyor isek basariya ulasmak ve istedigimiz hedefi gerceklestirebilmek icin once basarisizlikla ilgili dusuncelerimizi degistirmemiz gerekmektedir. Insanoglu, kendisi ve baskalari hakkindaki inanclarini degistirirse dusunceleri de kendiliginden degismeye baslar. Dusuncelerin degismesi, bireyin hissettiklerini degistirir. Duygularin da degismesi davranislari degistirir. Davranislarin degismesi, urettigimiz sonuclarin kalitesini degistirir. Kaliteli sonuclar da insanin hayatini degistirir.

Istedigimiz hayati yasamak icin istediklerimizi bilmek zorundayiz. Bunun yolu da iyi bir plan yapmaktan gecer. Eger isteklerimiz gercekci ise ve bunlara nasil ulasacagimizin planini yaparsak sonuclardan emin oluruz. Ayni sekilde beynimize ne kadar acik secik, iyi yapilandirilmis mesajlar gonderirsek, beynimizi o olcude programlar ve amacimizin, hedefimizin pesinden gideriz.

Hedeflerimizi gerceklestirebilmek icin NLP teknigi asagidaki yollari onermektedir.

Karar ver: Ne istedigini bilmek, hedef belirlemektir. Insanin dogal hedefe ulasma egilimi, cok buyuk bir potansiyeldir. Bu potansiyelin harekete gecirilmesi icin bilincli bir sekilde kullanilmasi ve insanin istedikleri uzerinde yogunlasmasi lazimdir. Oncelikle ilk adimi atin, hedefinizi belirleyin, kararinizi verin. Ardindan hedefinizi gerceklestirdiginizi once zihninizde canlandirin. Ancak bir seyi arzu etmekle gercekten istemek farklidir. Gercekten istemek dogru olani yapmaktir. Dogru neyse onu yapmak icin eyleme gecmek ve tutarli olmak gerekir.

Eyleme gec: Hedeflere ulasmanin ve onu kontrol altina almanin yolu girisken olmaktir. Hedef ne kadar muhtesem ve belirgin olursa olsun, eyleme gecilmez ise asla sonuca ulasilamaz. Bir isi basarmak istiyorsaniz yapmaniz gerekenleri yapin. Eger kursa katilmaniz gerekiyorsa istediginiz kursa katilin. Konusmaniz gereken biri var ise ona ulasin. Bilginizi genisletmeniz gerekiyorsa okumaniz gereken kitaplari okuyun.


Sonuclari degerlendir: Hedeflere ulasincaya kadar bir cok kez sonuclari degerlendirmemiz ve nerede oldugumuzu bilmemiz gerekmektedir. Butun gelismeler olculup degerlendirilmelidir. Bulundugumuz yerle olmak istedigimiz yer arasinda once zihinde bir yol olusturmali, sonra da gercek hayatta o hedefe dogru yurumelisiniz.

Esnek ol: Denemeler sonuc vermez ise baska yollar deneyin. Unutmayin ki her zaman baska bir secenek daha vardir. NLP ye gore basarisizlik yoktur.


NLP Ile Mukemmellige Ulasmak

Dunyayi ve cevremizi bes duyu organi ile algilariz. Duyu organlarimiz, uyarilar vasitasiyla kendilerine gelen mesajlari sinir sistemi yardimi ile anlamli hale getirerek dunyayi algilamamiza yardim ederler. Algiladigimiz olaylara mesaj beynimize ulastiktan sonra tepki veririz. Sesleri duyar ve onlara anlam veririz. Kendimize ya da baskalarina sesler yoluyla duygularimizi ifade ederiz. Hayatimizin kalitesi, kendimizle ve baskalariyla kurdugumuz iletisime baglidir.

Bazi insanlar dusunurken, olaylari algilarken, digerleriyle iletisim kurarken degisik temsil sistemlerini kullanirlar ve o yonlerini ortaya cikarirlar. Kimi insan olaylarin gorsel yaniyla daha fazla ilgilenir. Ornegin resme duskundur. Resmin buyuklugu, parlakligi, renkleri ve hareketliligi onemlidir. Kimisi ise seslere odaklanir. Dusuncelerinde ses onemli bir yer tutar. Sesin tonu, siddeti, yuksekligi, tinisi, derinligi, ritmi ve uzakligi onemlidir. Kimileri de duyduklari hislere ve duygulara agirlik verirler. Duygulari on plandadir. Duygularinin yogunlugu, keskinligi, buyuklugu, sikligi, derinligi ve yeri onlar icin onemlidir. Hangi temsil sistemini agirlikli kullaniyorsak o sistem dusunce algilarimizi ve davranislarimizi olusturmada yonumuzu belirler. Buna bagli olarak bir cok insan, sporda, sanatta veya muzikte “hic iyi degilim” diyerek kendini sinirlandirmaktadir. Oysa bu insanlar, o yondeki gerekli olan sistemlerini gelistirmemislerdir. Bircok insanin iddia ettigi gibi yeteneklerimizin dogustan gelmedigi soylenmektedir. O, kullandigimiz temsil sistemlerinin kapasitesine baglidir. Ornegin muzikte basarili olmak istiyor isek ic isitsel sistemimizi, resim icin gorsel yonumuzu, akademik calismalar icin dusunsel yanimizi gelistirmeliyiz. Boylece kisisel gelismemizde bize yol gosteren NLP, basarimizin ve kisisel mukemmelligi yakalamanin en onemli yolu olmaktadir.

Tarihte hem sag, hem sol beynini kullanarak sayisiz esere imza atmis olan Vinchi, Einstein, Gandi, Ataturk gibi ender insanlar vardir. NLP , insanlara beyinlerinin her iki yonunu de kullandirarak simdiye kadar ulasilmasi olanaksizmis gibi gorunen hedeflere ulasmayi kolaylastirir. Insanlarin iletisim konusunda daha basarili olmalari, ikna edici olmalari, olumsuz inanclar yerine kisileri guclendirecek inanclar gelistirmeleri, kisilerin dogal becerilerini istenildigi zamanlarda kullanabilmesi, bir baska kiside hayranlik uyandiran, kisinin kendisinde olmasini istedigi beceri ve davranislari alip kullanabilmeleri, is ve meslek hayatinda basariya ulasmalari, kisaca kisisel mukemmelligin modelini olusturmalari NLP teknigi ile saglanmaktadir. Burada oncelikle olmasi gereken, bireyin mukemmellige ulasacagi konusunda kendine olan inanci ve bu dogrultuda bireyin dusunce ve davranislarinda yapmis oldugu degisikliklerdir. Zira mukemmellik kalitimla gecmez, ogrenilen bir olgudur. Bir mukemmellige ulasmanin mumkun olduguna inanmadigimiz surece, o mukemmelligi yakalamamiz mumkun degildir. Insanin mukemmelligine iliskin potansiyel, “inanc gucu”nde yatmaktadir.

NLP Ve Is Yasami

Iyi bir iletisimin nasil yapilacagini son derece iyi anlatan, ayrica iletisimin basaridaki onemini surekli vurgulayan NLP teknigi, 21. Yuzyilin basari teknolojisi olmaya aday bir bilim dalidir.

NLP teknigi, ozellikle is dunyasinda, yonetim, iletisim, motivasyon, kisisel gelisim, hedef belirleme liderlik gibi konularda farklilasma saglamakla kalmayip, ayni zamanda spora, aile yasamina ve kendini gelistirmeye uygulanabilir. Basariya ulasmak ve kisisel mukemmelligi yakalamak isteyen insanlarin, degistirmesi gereken tutum ve inanclarini degistirmeyi kolaylastirarak kisisel hedeflere basarili bir sekilde ulasmasini saglar. Bu nedenle yonetim ve egitim alaninda sikca kullanilmaktadir. Nitekim Avrupa kupasini elde eden Galatasaray futbol takiminin teknik direktoru Fatih Terim’in NLP teknigi ile egitilerek takimini basariya ulastirdigi bilinmesi gereken onemli bir konudur. Bu nedenle kisilerin motivasyon, karar alma, yaraticilik, iletisim gibi basit zihinsel stratejileri benimsemesi esnasinda NLP teknigi yeniden degerlendirmeler saglayarak, bu kisilerin basarili liderler haline gelmelerine de olanak tanimaktadir.

NLP tekniginin is yasamindaki yararlarini su sekilde siralandirabiliriz:

* Is yasamiyla ozel yasamin yapici etkilesim kurmasina yardimci olur.


* Ogrenme surecini hizlandirir ve ogrenmeyi etkin kilar.


* Degisimi gerceklestirir, ilgi ve calisma alanina uygun yonetim bicimi bulunmasini saglar.


* Duyarliligi artirarak, davranis ve tutumlardaki titresimleri sezinleyip yorumlanmasini saglar.


* Bireysel performansi doruga cikarir.


* Yaraticiligi gelistirir.


* Mukemmelligi hedefler, kisisel mukemmelligin, orgutsel mukemmellige ulasmasini saglar.


* Daha etkin ic ve dis iletisimle, mutluluk ve tatmin duzeyini yukseltir. Boylece aidiyet duygusunu gelistirir.


* Motivasyonu arttirir.


* Bireyin takim yonetme becerisi, sunus ve liderlik yetenegi, gorusme ve hedef yerlestirme yeteneklerini gelistirir.


* Secenekleri arttirir, etki alanini genisletir.


Bir organizasyonun en degerli varliklari insanlardir. Insanlarin kendilerini daha iyi tanimalari, basariya gudulenmeleri, cevresindekilerle daha iyi iletisim kurmalari ve onlari daha iyi anlamalari, bunun sonucunda da bu kisilerin verimliliklerinin ve kapasitelerinin artarak o isletmeye buyuk bir katma degerin katildigi bilinmektedir.

Toplam kalite yonetimi ve insan kaynaklari yonetimi gibi yeni yonetim modellerinde en az musteri mutlulugu kadar onemli oldugu vurgulanan calisan mutlulugu, artik tum isletmeler tarafindan kendi ilerlemelerinin temel tasi olarak gorulmektedir. Bu nedenle once calisan bireyin kisisel gelisim ve mukemmellige ulasmalari saglandigi taktirde, isletmenin basarili olmasi ve mukemmelligi yakalamasi saglanmis olacaktir.

Her zaman olumlu tavirlarin prim yaptigi is dunyasinda, sorunlar yerine cozumlere odakli bir kurum, en degerli potansiyelini maksimum duzeyde kullaniyor demektir. Kisisel degisim olustugunda kurumsal degisim de gerceklesecektir.

Basarili insanlarin ornek davranislarinin taklit edilmesine NLP de modelleme (aynalama) denilmektedir. Modellemenin kurumsal duzeyde yapilmasina ise Benchmarking ismi verilmistir. NLP yi iyi bilen ve kisisel bazda modellemeyi iyi yapan kisilerin cogunlukta oldugu bir isletmede ornek bir kurumun model alinmasi, yani Benchmarking yapilmasi cok daha kolaydir.

Kisisel yasamla is yasaminin ic ice gectigi gunumuzde is hayatinda, ozellikle yonetim, satis ve pazarlama bolumlerinde onemli bir guce sahip olan NLP teknigini is adamlarinin ve butun calisanlarin ogrenmeleri, cagimizin bir geregi olarak ortaya cikmaktadir.

Sonuc

Zihinsel becerilerin gelismesine katkida bulunan, insanlar arasindaki iliskilerin gelismesini saglayan davranislar uzerinde yogunlasan NLP teknigi ile, bir cok insanin zihninde yapacaklarina ve isteklerine odaklanarak daha verimli ve daha basarili olabilecegi anlatilmak istenmektedir.

Birkac yildir var olmasina karsilik spor, yonetim ve egitim alaninda hizla gelisen ve ilgi uyandiran bu teknikle ilgili ilk calismalar, basarili kisilerdeki “mukemmelligi” model almayi icermis ve uygulamalarin cogu da dikkat ceken davranis ve eylemleri destekleyen “stratejileri” taklit etme etrafinda gelismistir. Yoneticiler NLP nin ilke ve tekniklerini, hem is hem de kisisel yasamlarindaki davranislarinda koklu ve kalici degisimler yapmak amaciyla kullanabilirler. Basariya ulasmak isteyen her insan bu teknik ile basariyi kolayca yakalayabilir. Neye sahip olmak ya da ne olmak istedigimize dayanarak ne yapacagimizi secebiliriz. Herhangi bir insan bizim istedigimiz sonuclari elde etmisse, o insani modelleyerek nasil yaptigini kesfedip, ayni sekilde bizim de ayni sonuclar uretecegimizi gosterebilir, bu sonuclara ulasmanin yolunu ogrenebiliriz. NLP nin yardimiyla kendi dusunce sureclerimizi daha iyi anlayarak, aliskanliga dayali, cogu zaman bilincsiz olan davranislarimizi da kontrol altina almayi ogrenebilir, ulasilmasi olanaksiz gorunen hedeflere ulasabiliriz.

Yararlanilan Kaynaklar

ALDER Harry, Yoneticiler icin NLP, (Cev. Tevfik Ertan) Sistem Yayincilik, 167, Istanbul,1998

ASLAN Gulfem&DOGUELL Theresa,Yuksek Performans Yolu: NLP, Academy International& Sunley Management Centre, Insan Kaynaklari Turkiye Bulusmasi Seminer Notlari, 5 Kasim 1998

AYTAC Serpil, Insani Anlama Cabasi, Ezgi Kitabevi, Bursa 2000

AYTAC Serpil, Performansi Arttirmanin Bir Yolu Olarak NLP Teknigi, 31.05.1999 http://www/iktisat.uludag.edu.tr/dergi  

BERNARD Wolfgang, NLP And Beyond- The Original Belief Process, http://www/nlp/nlp,htm  

BICER Turgay, NLP, Coats Egitim Seminerleri Ders Notlari, 1998

BICER Turgay, NLP Kisisel Liderlik, Beyaz Yayinlari , Istanbul 1999

HORN Sam, Sozlu Dogus Sanati Tongue Fu, (Cev. Zulfu Dicleli), Boyner Holding Yayinlari, Istanbul 1997

KNIGHT Sue, Uygulamalarla NLP, Isinizde Fark Yaratan Farkliliklar, (Cev. I.Gorkey Taffe), Sistem Yayincilik, Istanbul 1999

McDERMOTT Lan: Real Leadership, http://www/nlp/real.htm  

SAYGIN Oguz, Kisisel Degisim Stratejileri, Hayat Yayincilik, Istanbul 1999

SMILES Samuel, Gorevimiz Basarmak, Hayat Yayincilik, Istanbul 1998

YILDIRIM Ramazan, Yaraticilik ve Yenilik, Sistem Yayincilik, Istanbul 1998

Benefits of NLP in Your Professional Life, http://www/nlp/professional.htm  

Benefits of NLP in Your Personal Life, http://www/nlp/personal.htm  

ITS- The Global Perspective, http://www/nlp/global.htm  
Prof.Dr. Serpil AYTAC

Uludag Universitesi, I.I.B.F, Calisma Ekonomisi ve Endustri Iliskileri Bolumu

Bu yazi http://www.nlpbilimi.com/devam.asp?yid=10 sitesinden alinmistir